Strona Główna arrow 6. Wody powierzchniowe arrow 6.2.1 Charakterystyka parametrów fizyczno-geograficznych Odry i jej dopływów
6.2.1 Charakterystyka parametrów fizyczno-geograficznych Odry i jej dopływów PDF Drukuj E-mail

Dla obszaru województwa dolnośląskiego parametry fizyczno-geograficzne cieków I, II i III rzędu wyznaczono na podstawie podziału hydrograficznego Polski w skali 1:50 000.

Odra jest jedną z większych rzek w zlewisku Morza Bałtyckiego, a po Wiśle jest drugą co do wielkości rzeką w Polsce. Długość rzeki wynosi ogółem 854 km, z tego na terenie Polski 742 km, a w województwie dolnośląskim 204 km (od Oławy km 216+500 do Głogowa km 392+900). Źródła Odry znajdują się na terytorium Czech w Oderkich Vrchach, na wysokości 634 m n.p.m. Obszar źródłowy położony jest w strefie śląsko-morawskiej Sudetów, wyniesionej do wysokości 400-700 m n.p.m. Potoki źródłowe Odry zbiegają się w rowie tektonicznym Bramy Morawskiej i w obniżeniu Kotliny Raciborskiej. Na całej długości biegu rzeki można wyróżnić dwie części: górską, obejmującą pierwsze 50 km biegu, oraz nizinną – na pozostałym odcinku. Ujście rzeki Opawy do Odry stanowi umowny początek kilometrażu rzeki (km 0,0 Odry) i od tego miejsca Odra uznawana jest za żeglowną. Długość Odry od źródeł do ujścia Opawy wynosi 92,4 km. Od Kędzierzyna-Koźla do Brzegu Dolnego Odra jest skanalizowana na długości 186 km, tj. zabudowana 24 stopniami piętrzącymi wodę, w tym 23 stale wykorzystywanymi żeglugowo w sezonie nawigacyjnym (zwykle od 15 marca do 15 grudnia). Różnica poziomów zwierciadła wody między początkiem a końcem odcinka skanalizowanego wynosi ok. 64 m. Na dalszym odcinku Odra płynie swobodnie, a jej nurt jest uregulowany przy pomocy ostróg.

Dorzecze Odry jest interesującym przypadkiem wśród rzek europejskich ze względu na wpływy poszczególnych kultur cywilizacyjnych na stan gospodarczego rozwoju w kolejnych okresach historycznych. Aktualny reżim hydrologiczny tej rzeki jest wynikiem naturalnych warunków geograficznych i klimatycznych oraz wielowiekowej działalności człowieka, szczególnie intensywnej w XIX i XX wieku. Uwidacznia się to wyraźnie poprzez regulacyjną i zbiornikową zabudowę sieci rzecznej w dorzeczu górnej i środkowej Odry.

Bieg Odry był niegdyś bardzo kręty i został na przestrzeni ostatnich 200 lat na wielu odcinkach skrócony przez wykonanie przekopów wielu zakoli (potwierdzają to zachowane dane o wykonanych przekopach). Na podstawie zrekonstruowanej mapy, na której udało się odtworzyć bieg rzeki (Hartman,1935; Monografia dróg wodnych śródlądowych w Polsce, 1985) w XVIII wieku, można ocenić ogólne skrócenie Odry o ok. 160 km. Obecny krajobraz jej doliny jest bogaty w starorzecza.

Ze względu na spadek podłużny, wydziela się Odrę górną, środkową i dolną:

  • górna: od źródeł do Koźla, ma długość 202 km. Na długości pierwszych 54 km Odra ma charakter rzeki górskiej o spadku 7,2‰, natomiast na terytorium Polski spadek jest dużo mniejszy i wynosi ok. 0,33‰,
  • środkowa: od Koźla do ujścia Warty, o spadkach od 0,28 do 0,19‰, ma długość 522 km (w tym odcinek skanalizowany o długości 187 km i swobodnie płynący o długości 335 km),
  • dolna: od ujścia Warty do Zalewu Szczecińskiego, o spadkach od 0,05 do 0,001‰.

Średni spadek Odry wynosi 0,74‰.

Głównymi dopływami Odry w granicach województwa dolnośląskiego są rzeki górskie, biorące początek w Sudetach, tj.: Nysa Kłodzka (Lc_dolnośl. = 99,7 km), Bystrzyca (Lc_dolnośl = 101,4 km), Kaczawa (Lc_dolnośl = 101,4 km), Bóbr (Lc_dolnośl = 161,1 km) i Nysa Łużycka (Lc_dolnośl = 78,7 km) oraz rzeki nizinne tj.: Oława (Lc_dolnośl = 96,3 km), Ślęza (Lc_dolnośl = 84,1 km), Widawa (Lc_dolnośl = 83,9 km), Barycz (Lc_dolnośl = 108,8 km). Rzeki górskie wypływają z wysokości od 1190 m n.p.m. (źródła Bobru) do 550 m n.p.m. ( źródła Kaczawy). Rzeki nizinne wypływają z wysokości od 370 m n.p.m. (źródła Ślęzy) do 126 m n.p.m. (źródła Baryczy). Średni spadek rzek górskich waha się od 5,72‰ na Bystrzycy do 3,43‰ na Nysie Łużyckiej. Natomiast na rzekach nizinnych spadek cieku kształtuje się w przedziale od 3,11‰ na Ślęzie do 0,42‰ na Baryczy. (Adynkiewicz-Piragas, Tokarczyk, 2002; Atlas Śląska Dolnego i Opolskiego, 1997; Dubicki i inni, 2002; Kondracki, 2001).

< Poprzedni   Następny >

Serwis przygotowany przez: GISPartner SP. z .o.o.