Opracowanie Ekofizjograficzne dla Województwa Dolnośląskiego

Stanisław Grykień

Aktualny układ zagospodarowania przestrzeni Dolnego Śląska oraz jego powiatów, odzwierciedla przede wszystkim struktura użytkowania gruntów. Łączna powierzchnia województwa dolnośląskiego wynosi 19 948 km², co stanowi 6,4% powierzchni Polski. Na miasta przypada 2 166 km² (10,9%), a na wsie 17 782 km² (89,1%). W województwie znajduje się 26 powiatów ziemskich i trzy miasta na prawach powiatu: Jelenia Góra, Legnica i Wrocław. Największymi pod względem zajmowanego obszaru są powiaty: kłodzki, bolesławiecki, wrocławski, oleśnicki i trzebnicki, a najmniejszymi powiaty: kamiennogórski, lubański, głogowski, dzierżoniowski oraz miasta na prawach powiatu. Powiaty województwa dolnośląskiego stanowią 8,3% powiatów Polski, a w odniesieniu do miast na prawach powiatu wskaźnik ten wynosi 4,6%. W województwie dolnośląskim znajduje się 169 gmin, czyli 6,8% gmin polskich oraz 2 297 sołectw, co stanowi 5,7% ogólnej liczby sołectw w Polsce (Rocznik Statystyczny, 2004).

W 2003 r. użytki rolne województwa dolnośląskiego obejmowały 1 208,9 tys. ha i stanowiły 6,3% użytków rolnych w Polsce. Z tego na grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe przypadało 1 158,4 tys. ha, czyli 6,3% tych zasobów dla kraju. Grunty rolne zabudowane zajmowały 32,9 tys. ha i ich udział w skali kraju wynosił 5,8%. Grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione obejmowały 590,8 tys. ha, co stanowiło 6,4% tych gruntów w Polsce. Na grunty zabudowane i zurbanizowane przypadało 131,5 tys. ha, a ich udział w odniesieniu do kraju wynosił 9,1%. W ramach gruntów zabudowanych i zurbanizowanych, na tereny mieszkaniowe przypadało 15,7 tys. ha (8,4% krajowych terenów mieszkaniowych); na tereny przemysłowe 12,4 tys. ha (13,2% krajowych terenów przemysłowych); na tereny komunikacyjne 72,1 tys. ha (7,8% krajowych terenów komunikacyjnych); na użytki kopalne 7,0 tys. ha (19,4% powierzchni krajowych użytków kopalnych). Grunty pod wodami powierzchniowymi obejmowały 20,6 tys. ha województwa dolnośląskiego, co stanowiło 3,6% ogółu gruntów pod wodami w Polsce. Z tego na grunty pod wodami płynącymi przypadało 10,9 tys. ha (2,4% gruntów pod wodami płynącymi w Polsce), a na grunty pod wodami stojącymi 9,8 tys. ha (9,1% gruntów pod wodami stojącymi w Polsce). Nieużytki zajmowały 11,9 tys. ha, co stanowiło 2,4% ogółu nieużytków w kraju (Rocznik Statystyczny, 2004).

Informacje o stanie i kierunkach wykorzystania powierzchni województwa, ujmowane są według form władania i grup rejestrowych w oparciu o nową ewidencję gruntów, wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Nowa ewidencja gruntów wprowadziła różnice zakresowe w stosunku do lat poprzednich, polegające głównie na włączeniu do użytków rolnych: gruntów rolnych zabudowanych (dotychczas ujmowanych w pozycji grunty zabudowane i zurbanizowane), gruntów pod stawami (ujmowanych w pozycji wody śródlądowe stojące) oraz rowów (które stanowiły odrębną pozycję).

W analizie struktury użytkowania ziemi wykorzystano materiały z Wydziału Geodezji i Kartografii Urzędu Marszałkowskiego we Wrocławiu, prezentujące powierzchnię geodezyjną wg sprawozdania z wykazu gruntów na dzień 1.01.2004 r. W opracowaniu opierano się ponadto na materiałach Głównego Urzędu Statystycznego, Urzędu Statystycznego we Wrocławiu oraz wynikach Powszechnego Spisu Rolnego 2002 r.